Γενετικές διαφορές μεταξύ των βακτηριακών στελεχών του ίδιου γένους, μπορεί να προκαλέσουν διαφορετική ανοσιακή απόκριση σύμφωνα με μία έρευνα που δημοσιεύτηκε στο PLOS Pathogens.

Αρκετές έρευνες στο παρελθόν είχαν διαπιστώσει ότι ο κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικό βαθμό ευαισθησίας στο ίδιο παθογόνο βακτήριο. Το γεγονός αυτό είχε αποδοθεί σε διαφορές στο ανοσοποιητικό σύστημα κάθε ατόμου, ωστόσο φαίνεται ότι οι διαφορές μεταξύ των βακτηριακών στελεχών μπορεί επίσης να παίζουν ρόλο.

Με σκοπό να κατανοήσουν βαθύτερα το ρόλο αυτό, ερευνητές από το πανεπιστήμιο Rockefeller στη Νέα Υόρκη, μελέτησαν διαφορετικά στελέχη από δύο μείζονα παθογόνα βακτήρια: τον Staphylococcus aureus και τον Streptococcus pyogenes. Χρησιμοποίησαν δείγματα αίματος και παρατήρησαν τον τρόπο με τον οποίο τα Τ και Β λεμφοκύτταρα αντιδρούν μετά από έκθεση στα διαφορετικά στελέχη των βακτηρίων.

Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι, σε δείγμα αίματος από το ίδιο άτομο, διαφορετικά στελέχη κάθε βακτηριακού γένους προκαλούν σημαντικά διαφορετική απόκριση από τα Τ και Β λεμφοκύτταρα της επίκτητης ανοσίας – του τμήματος αυτού του ανοσοποιητικού συστήματος που δημιουργεί «μνήμη» για το κάθε παθογόνο με σκοπό την πρόληψη από μελλοντικές λοιμώξεις. Το ίδιο παρατηρήθηκε σε δείγματα αίματος από 10 διαφορετικούς δότες.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές δημιούργησαν γενετικά τροποποιημένα βακτήρια στα οποία είχαν «απενεργοποιήσει» τα γονίδια στα οποία εντοπίζονται διαφορές μεταξύ των στελεχών, αφήνοντας παράλληλα το κύριο γονιδίωμα ανεπηρέαστο. Διαπίστωσαν ότι τα γενετικά τροποποιημένα βακτήρια προκαλούσαν μία ηπιότερη απόκριση από τα Τ λεμφοκύτταρα, γεγονός που ουσιαστικά δείχνει ότι για τις διαφορετικές αποκρίσεις ευθύνονται τα γονίδια που είχαν απενεργοποιηθεί.

Φαίνεται, επομένως, ότι οι διαφορές στην κλινική εικόνα ασθενών που έχουν μολυνθεί από το ίδιο βακτήριο είναι αποτέλεσμα όχι μόνο διαφορών στο ανοσοποιητικό σύστημα κάθε ατόμου, αλλά και στα στελέχη του κάθε γένους.

Στο παρελθόν, η τυπική ανοσιακή απόκριση που προκαλείται από ένα γένος βακτηρίου είχε καθοριστεί από ένα μόνο στέλεχος αυτού. Ωστόσο, σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας, οι επιστήμονες προτείνουν ότι η τυπική κλινική εικόνα του κάθε βακτηριακού γένους πρέπει να καθορίζεται από το μέρος του γονιδιώματος που δεν διαφοροποιείται μεταξύ των στελεχών ή να είναι ειδική για το κάθε στέλεχος. Η αλλαγή αυτή μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη καλυτέρων στρατηγικών για την πρόβλεψη της πορείας νόσου στους ασθενείς.

Σήμερα, κατά την εξέταση του ασθενούς ταυτοποιούμε μόνο το γένος του βακτηρίου. Στο μέλλον, λοιπόν, θα χρειάζεται να ανιχνευθεί το συγκεκριμένο στέλεχος που προκαλεί νόσηση προκειμένου να χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία.

Βιβλιογραφία: Sela U, Euler CW, Correa da Rosa J, Fischetti VA (2018) Strains of bacterial species induce a greatly varied acute adaptive immune response: The contribution of the accessory genome. PLoS Pathog 14(1): e1006726. https://doi.org/10.1371/journal.ppat.1006726